Ślad węglowy inwestycji – jak przygotować wiarygodny raport?

Coraz więcej inwestorów, zamawiających oraz instytucji finansujących oczekuje informacji o emisjach gazów cieplarnianych związanych z realizacją inwestycji.

Wymaganie może dotyczyć budowy obiektu kubaturowego, przebudowy infrastruktury energetycznej, wykonania instalacji przemysłowej, modernizacji zakładu albo realizacji innego dużego projektu.

Problem polega na tym, że samo wskazanie „Proszę przedstawić ślad węglowy inwestycji” często nie określa, co dokładnie należy policzyć.

Czy raport ma obejmować wyłącznie paliwo zużyte przez maszyny, czy również materiały budowlane, transport, energię, odpady, podwykonawców oraz produkcję zamontowanych urządzeń i prefabrykatów.

Nie zawsze wskazana jest również metodologia ani oczekiwany format dokumentu.

W takiej sytuacji przygotowanie wiarygodnego raportu wymaga najpierw uporządkowania zakresu. Dopiero później można zebrać dane, dobrać wskaźniki emisji i wykonać obliczenia.

Czym jest ślad węglowy inwestycji?

Ślad węglowy inwestycji określa emisje gazów cieplarnianych związane z jej realizacją.

Wynik przedstawiany jest najczęściej w tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla, czyli t CO₂e.

Raporty u obliczenia wykonuje się między innymi dla:

• budowy hali, magazynu, biurowca lub budynku mieszkalnego,

• przebudowy sieci elektroenergetycznej,

• budowy i przebudowy drogi lub infrastruktury technicznej,

• budowy instalacji przemysłowej,

• modernizacji zakładu produkcyjnego,

• montażu urządzeń i linii technologicznych,

• konkretnego etapu większej inwestycji.

Nie jest to jednak to samo co ślad węglowy całej firmy.

Raport organizacji obejmuje emisje związane z działalnością przedsiębiorstwa w określonym okresie, najczęściej w ciągu roku.

Raport śladu węglowego inwestycji koncentruje się natomiast na konkretnym przedsięwzięciu, wykorzystanych materiałach, wykonanych pracach i zasobach potrzebnych do realizacji.

Dlaczego zakres raportu jest tak ważny?

W jednym projekcie analiza może obejmować wyłącznie etap realizacji robót. W innym inwestor może oczekiwać uwzględnienia również produkcji materiałów lub eksploatacji obiektu.

Dlatego przed rozpoczęciem obliczeń trzeba odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:

• jaki jest cel przygotowania raportu,

• kto będzie jego odbiorcą,

• które etapy inwestycji mają zostać objęte obliczeniami,

• czy raport ma uwzględniać materiały i urządzenia,

• czy inwestor wskazał określoną metodologię.

Granice analizy mają bezpośredni wpływ na końcowy wynik.

Raport obejmujący wyłącznie paliwo zużyte na budowie wykaże znacznie niższe emisje niż analiza uwzględniająca również produkcję kabli, stali, betonu, prefabrykatów i innych materiałów.

Oba wyniki mogą być matematycznie poprawne, ale odpowiadać na zupełnie inne pytania.

Co może generować emisje podczas realizacji inwestycji?

Źródła emisji zależą od rodzaju projektu.

W inwestycjach budowlanych i infrastrukturalnych znaczenie mogą mieć przede wszystkim:

Materiały i urządzenia

W tej grupie mogą znaleźć się między innymi:

• beton i prefabrykaty,

• stal i inne metale,

• kable i przewody,

• kruszywa,

• asfalt,

• tworzywa sztuczne,

• materiały izolacyjne,

• elementy konstrukcyjne,

• rozdzielnice i transformatory,

• urządzenia techniczne,

• chemia budopwlana.

W wielu inwestycjach to właśnie produkcja zastosowanych materiałów odpowiada za znaczną część całkowitego wyniku.

Paliwa zużywane przez maszyny

Obliczenia mogą obejmować paliwa wykorzystane przez sprzęt, pojazdy i maszyny budowlane.

Podanie kosztu paliwa zazwyczaj nie wystarcza, znacznie lepszą podstawą obliczeń są dane o litrach paliw zużytych w związku z konkretną inwestycją.

Energia elektryczna i cieplna

Znaczenie może mieć energia wykorzystywana w zapleczu budowy, kontenerach, magazynach, warsztatach albo podczas uruchamiania instalacji. Problem pojawia się wtedy, gdy jeden licznik obsługuje kilka projektów albo gdy zużycie nie było przypisywane do konkretnego zadania. Ale spokojnie, z tym też sobie poradzimy sprawdzonymi metodami.

Odpady i materiały z demontażu

Podczas każdej inwestycji powstają odpady, które mogą być:

• przekazywane do recyklingu,

• wykorzystywane ponownie,

• kierowane do odzysku,

• przetwarzane,

• składowane,

• transportowane do innych instalacji.

Sposób zagospodarowania odpadów wpływa na zakres danych oraz sposób ujęcia ich w raporcie.

Podwykonawcy

Część robót jest zazwyczaj realizowana przy wykorzystaniu sił podwykonawców którzy korzystają z własnych maszyn, pojazdów i materiałów. Brak informacji od podwykonawców nie oznacza automatycznie, że ich emisje można pominąć. Wręcz przeciwnie. 

Czy wystarczy policzyć paliwo i energię?

Niestety nie.

Paliwo, energia elektryczna i przejazdy samochodów są stosunkowo łatwe do zidentyfikowania. Z tego powodu często stają się pierwszymi elementami uwzględnianymi w obliczeniach. Nie oznacza to jednak, że są najważniejsze.

W inwestycjach wykorzystuje się duże ilości betonu, stali, kabli, kruszyw albo wyposażenia technicznego. Wpływ tych materiałów może być większy niż emisje związane z pracą maszyn na placu budowy.

Dlatego profesjonalny raport nie powinien rozpoczynać się od wpisywania danych do kalkulatora.

Pierwszym etapem powinna być analiza inwestycji i identyfikacja potencjalnie istotnych źródeł emisji, tak zwana analiza istotności.

Dopiero wtedy można zdecydować, które dane należy zebrać, które elementy wymagają dokładnych obliczeń, a gdzie dopuszczalne będzie zastosowanie uzasadnionego oszacowania.

Jakie dokumenty mogą być potrzebne?

Zakres dokumentacji zależy od charakteru inwestycji i dostępności danych. Podczas przygotowania raportu wykorzystujemy między innymi:

• zestawienia materiałów i dostaw,

• przedmiary i kosztorysy,

• dane o zużyciu paliwa, energii i pracy maszyn,

• informacje o transporcie i podwykonawcach,

• ewidencję odpadów,

• deklaracje środowiskowe i dane techniczne producentów.

Nie zawsze wszystkie dane są dostępne.

Szczególnie trudne są projekty, w których obowiązek przygotowania raportu pojawia się dopiero pod koniec realizacji, a wcześniej nikt nie planował oddzielnej ewidencji paliwa, transportu czy pracy maszyn.

Nie przekreśla to możliwości wykonania analizy.

Wymaga jednak oceny kompletności danych, określenia zasad ich odtwarzania oraz wyraźnego opisania przyjętych założeń.

Co zrobić, gdy inwestor nie wskazał metodologii?

To częsta sytuacja.

Zamawiający może oczekiwać raportu, ale nie określić:

• granic analizy,

• poziomu szczegółowości,

• formatu wyniku,

• standardu obliczeń itd.

Nie oznacza to, że raport może zostać przygotowany dowolnie z kalkulatorem w excell.

W takiej sytuacji wykonawca raportu powinien zaproponować przejrzystą metodykę uwzględniającą cel analizy, rodzaj inwestycji oraz dostępne dane.

Najważniejsze jest zachowanie spójności:

• jasno określonych granic,

• odpowiedniej jakości danych,

• właściwych wskaźników emisyjnych,

• jednolitych zasad obliczeń,

• przejrzystego opisu założeń,

• możliwości prześledzenia sposobu uzyskania wyniku.

Ślad realizacji inwestycji a pełny cykl życia obiektu

Te dwa zakresy nie powinny być ze sobą mylone.

Ślad realizacji inwestycji

Może obejmować emisje związane z:

• zakupem materiałów,

• wykonaniem robót,

• zużyciem paliw i energii,

• transportem,

• powstawaniem odpadów,

• pracą wykonawców i podwykonawców.

Ślad całego cyklu życia

Może dodatkowo uwzględniać:

• użytkowanie obiektu przez wiele lat,

• zużycie energii podczas eksploatacji,

• konserwację i remonty,

• wymianę urządzeń,

• rozbiórkę,

• końcowe zagospodarowanie materiałów.

Są to dwa różne rodzaje analiz.

Wyniku dotyczącego samej realizacji nie należy przedstawiać jako śladu całego cyklu życia budynku, instalacji lub infrastruktury.

Właśnie dlatego tak istotne jest precyzyjne nazwanie raportu i opisanie jego granic.

Dlaczego prosty kalkulator może nie wystarczyć?

Kalkulator potrafi pomnożyć zużycie paliwa przez określony wskaźnik emisji.

Nie odpowie jednak na pytania:

• które materiały należy uwzględnić,

• jak potraktować elementy z demontażu,

• jak przypisać zużycie wspólnego sprzętu do konkretnego projektu,

• jak uniknąć podwójnego liczenia,

• które dane są istotne,

• czy wynik odpowiada celowi raportu,

• jak opisać braki i oszacowania,

• jakie źródła wskaźników do poszczególny zastosować.

Największym wyzwaniem zazwyczaj nie jest samo działanie matematyczne.

Jest nim prawidłowe określenie granic, uporządkowanie danych i przygotowanie raportu, którego wynik można wyjaśnić inwestorowi, audytorowi albo instytucji finansującej.

Najczęstsze błędy

W raportach dotyczących inwestycji najczęściej pojawiają się następujące problemy:

• uwzględnienie wyłącznie paliwa i energii,

• błędnie dobrane wskaźniki emisji dla poszczególnych elementów,

• pominięcie emisji związanych z materiałami,

• brak jednoznacznych granic analizy,

• mieszanie danych z kilku inwestycji,

• liczenie tych samych emisji w kilku kategoriach,

• nieuwzględnienie podwykonawców,

• brak opisu oszacowań,

• przedstawianie niepełnego wyniku jako śladu całej inwestycji,

• brak możliwości prześledzenia obliczeń,

• dostosowanie zakresu wyłącznie do danych, które akurat były łatwo dostępne.

Przez te błędy dokument może wyglądać "obszernie", ale zostać uznany za błędnie przygotowane opracowanie które uniemożliwi odbiór lub finansowanie inwestycji. 

Co powinien zawierać profesjonalny raport?

Zakres raportu zależy od celu projektu, jednak wiarygodne opracowanie powinno przedstawiać co najmniej:

• opis analizowanej inwestycji,

• cel wykonania obliczeń,

• okres objęty analizą,

• granice raportu,

• uwzględnione źródła emisji,

• zastosowaną metodykę,

• źródła danych,

• zasady wykorzystania wskaźników emisyjnych,

• przyjęte założenia i wyłączenia,

• wyniki całkowite i wyniki dla głównych kategorii,

• wskazanie najważniejszych źródeł emisji,

• ocenę kompletności danych,

• ograniczenia analizy,

• wnioski i rekomendacje.

Raport powinien pozwalać odbiorcy zrozumieć nie tylko końcową liczbę, lecz także sposób, w jaki została uzyskana.

Kiedy warto rozpocząć zbieranie danych?

Najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem robót.

Pozwala to od początku ustalić:

• które materiały należy ewidencjonować,

• jak rejestrować pracę maszyn,

• jak rozdzielać paliwo pomiędzy projekty,

• jak zbierać dane od podwykonawców,

• jak ewidencjonować odpady,

• kto odpowiada za poszczególne informacje.

W praktyce obowiązek przygotowania raportu często pojawia się jednak później.

Nie zbierałeś danych od początku inwestycji? To częsta sytuacja. Skontaktuj się z nami - przeanalizujemy dostępną dokumentację i zaproponujemy sposób przygotowania wiarygodnego raportu śladu węglowego dla Twojej inwestycji, nawet jeśli części danych nie masz pod ręką. Bez marnowania czasu Twojego zespołu. 

Jak GreenHelp przygotowuje raport śladu węglowego inwestycji?

Każdy projekt rozpoczynamy od poznania inwestycji oraz celu, w jakim raport ma zostać przygotowany.

Łączymy wiedzę dotyczącą obliczania emisji z wieloletnim doświadczeniem w branży budowlanej - przy budowie dróg, obiektów kubaturowych, przebudowie instalacji przemysłowych i budowie linii produkcyjnych. 

Dzięki temu rozumiemy nie tylko metodologię śladu węglowego, ale również dokumentację budowy, pracę sprzętu, proces zakupów, rolę podwykonawców, gospodarkę odpadami oraz praktyczne problemy związane z pozyskiwaniem danych.

Nie wymagamy od klienta samodzielnego projektowania metodologii.

Przejmujemy proces od określenia zakresu po przygotowanie dokumentu gotowego do przekazania inwestorowi.

Najczęściej zadawane pytania

Czy raport musi obejmować cały cykl życia obiektu?

Nie. Może dotyczyć wyłącznie etapu realizacji. Zakres powinien wynikać z celu raportu oraz oczekiwań jego odbiorcy.

Czy trzeba uwzględnić materiały?

Zależy to od przyjętych granic, jednak w inwestycjach budowlanych i infrastrukturalnych materiały zawsze stanowią istotne źródło emisji. Ich pominięcie znacząco zaniża wynik.

Czy można wykonać raport po zakończeniu budowy?

Tak.

Wymaga to zebrania i odtworzenia danych z dostępnej dokumentacji, między innymi faktur, kosztorysów, zestawień materiałowych, raportów paliwowych, ewidencji odpadów i dokumentacji powykonawczej.

Czy inwestor musi wskazać metodologię?

Nie koniecznie.

Jeżeli nie określono szczegółowych wymagań, należy zaproponować przejrzyste podejście odpowiadające celowi raportu i oprzeć je na uznanych zasadach obliczania i raportowania emisji.

Ile trwa przygotowanie raportu?

Czas realizacji zależy przede wszystkim od zakresu inwestycji, liczby wykonawców oraz kompletności danych. Po wstępnej rozmowie możemy określić potrzebne informacje, zakres prac i przewidywany termin (zazwyczaj od 2 do 6 tygodni).

Podsumowanie

Ślad węglowy inwestycji nie powinien być przypadkową sumą paliwa, energii i kilku faktur.

Wiarygodny raport wymaga:

• właściwego określenia granic,

• identyfikacji istotnych źródeł emisji,

• doboru odpowiednich wskaźników,

• przejrzystego opisania metodologii,

• udokumentowania założeń i ograniczeń.

Ma to szczególne znaczenie, gdy inwestor oczekuje raportu, ale nie wskazuje jego struktury ani szczegółowej metody obliczeń.

W takiej sytuacji profesjonalne opracowanie powinno nie tylko przedstawiać końcowy wynik, lecz również porządkować cały sposób oceny emisji związanych z inwestycją.

Jeżeli Twoja firma realizuje inwestycję budowlaną, infrastrukturalną, energetyczną lub przemysłową i potrzebuje raportu śladu węglowego, skontaktuj się z GreenHelp.

Pomożemy określić właściwy zakres, przygotować dane, wykonać obliczenia i opracować raport gotowy do przekazania inwestorowi, zamawiającemu albo instytucji finansującej.

Zacznij liczyć

Ślad węglowy.

ZOSTWA SWÓJ KONTAKT - odezwiemy się