Czym jest ślad węglowy produktu (PCF)?

Ślad węglowy produktu, określany również jako PCF – Product Carbon Footprint, pokazuje, ile emisji gazów cieplarnianych powstaje w związku z danym produktem.

W praktyce oznacza to obliczenie emisji związanych między innymi z pozyskaniem surowców, produkcją, transportem, opakowaniem, a w zależności od zakresu analizy również z użytkowaniem i końcem życia produktu.

Wynik jest najczęściej przedstawiany w kilogramach lub tonach ekwiwalentu CO₂ przypadających na konkretną jednostkę produktu, na przykład:

• 1 kilogram wyrobu,

• 1 tona produktu,

• 1 sztuka,

• 1 metr kwadratowy,

• 1 opakowanie,

• inna jednostka właściwa dla danego wyrobu.

Dzięki temu firma może odpowiedzieć na pytanie: jaki ślad węglowy ma konkretny produkt i z czego ten ślad wynika?

Co oznacza skrót PCF?

PCF to skrót od angielskiego określenia Product Carbon Footprint, czyli ślad węglowy produktu.

Nie jest to ślad całej firmy. PCF dotyczy konkretnego wyrobu, grupy produktów albo określonego wariantu produktu.

Przykładowo producent może obliczyć ślad węglowy:

• jednej tony konstrukcji stalowej,

• jednego opakowania,

• jednego metra kwadratowego materiału izolacyjnego,

• konkretnego modelu urządzenia,

• jednego produktu chemicznego,

• jednego wyrobu budowlanego.

To odróżnia PCF od śladu węglowego organizacji, który pokazuje emisje związane z funkcjonowaniem całej firmy.

Co obejmuje ślad węglowy produktu?

Zakres PCF zależy od celu projektu i przyjętych granic analizy.

Najczęściej uwzględnia się emisje związane z:

• produkcją surowców i materiałów,

• transportem surowców do zakładu,

• zużyciem energii i paliw podczas produkcji,

• powstawaniem odpadów,

• opakowaniami,

• transportem gotowego produktu,

• użytkowaniem produktu,

• zagospodarowaniem produktu po zakończeniu użytkowania.

Nie każdy projekt musi obejmować wszystkie te etapy.

W jednym przypadku klient może potrzebować wyniku obejmującego tylko proces do momentu opuszczenia przez produkt zakładu produkcyjnego. W innym wymagany będzie pełny cykl życia produktu.

Dlatego już na początku projektu konieczne jest określenie, jaki zakres ma obejmować PCF i do czego wynik będzie wykorzystywany.

Dlaczego firmy obliczają PCF?

Firmy najczęściej obliczają ślad węglowy produktów ze względu na konkretne potrzeby biznesowe.

Zazwyczaj dlatego, że:

• klient wymaga danych o emisji produktu,

• dane są potrzebne do przygotowania cyfrowego paszportu produktu (DPP),

• grupa zakupowa zbiera informacje od swoich dostawców,

• produkt wpływa na emisje klientów, którzy obliczają własny ślad węglowy,

• niski ślad węglowy może zapewnić przewagę konkurencyjną w postępowaniu ofertowym,

• firma odpowiada na wymagania centrali lub właściciela,

• potrzebuje danych do oceny EcoVadis,

• chce porównać różne warianty produktu lub procesu produkcyjnego,

• przygotowuje się do opracowania EPD,

• chce wykazać przewagę środowiskową swojego wyrobu.

W wielu branżach PCF staje się elementem danych technicznych produktu, podobnie jak jego masa, skład, zużycie energii czy parametry jakościowe.

Czym PCF różni się od śladu węglowego firmy?

Ślad węglowy organizacji i ślad węglowy produktu odpowiadają na dwa różne pytania.

Ślad węglowy organizacji pokazuje:

Ile emisji generuje cała firma w określonym roku?

Ślad węglowy produktu pokazuje:

Ile emisji przypada na konkretny produkt lub jednostkę produktu?

Firma może mieć obliczony ślad całej organizacji, ale nadal nie wiedzieć, jaki ślad ma konkretny wyrób.

I odwrotnie — może posiadać PCF jednego produktu, ale nie mieć pełnego raportu emisji dla całej firmy.

Oba rodzaje obliczeń mogą się uzupełniać, ale nie powinny być ze sobą utożsamiane.

Jak wygląda PCF w praktyce?

Załóżmy, że firma produkuje materiał budowlany.

Do obliczenia PCF mogą być potrzebne dane dotyczące:

• ilości i rodzaju surowców,

• opakowań,

• energii zużytej podczas produkcji,

• paliw wykorzystywanych w zakładzie,

• transportu surowców,

• odpadów produkcyjnych,

• wielkości produkcji,

• transportu gotowego wyrobu,

• danych emisyjnych pochodzących od dostawców.

Na tej podstawie określa się całkowitą emisję związaną z produktem, a następnie przelicza ją na ustaloną jednostkę.

Wynikiem może być na przykład wartość wyrażona jako:

kg CO₂e na 1 kg produktu

albo:

kg CO₂e na 1 sztukę wyrobu

Sam wynik liczbowy nie jest jednak wystarczający. Powinien być opisany razem z zakresem analizy, źródłami danych, założeniami i zastosowaną metodą.

Dlaczego jeden produkt może mieć kilka różnych wyników PCF?

Ten sam produkt może mieć różny wynik w zależności od zakresu analizy.

Inny wynik powstanie, gdy obliczenia obejmują tylko:

• surowce i produkcję,

a inny, gdy dodatkowo uwzględniają:

• transport do klienta,

• użytkowanie,

• koniec życia produktu.

Różnice mogą wynikać również z:

• zastosowanych danych,

• roku analizy,

• źródła energii,

• miejsca produkcji,

• rodzaju transportu,

• dostawców surowców,

• poziomu szczegółowości obliczeń.

Dlatego porównywanie dwóch wyników PCF ma sens tylko wtedy, gdy zostały przygotowane według porównywalnych zasad.

Samo stwierdzenie, że jeden produkt ma niższy wynik niż drugi, bez sprawdzenia zakresu i założeń, może prowadzić do błędnych wniosków.

Jakie dane są potrzebne do obliczenia PCF?

Zakres danych zależy od produktu i ustalonej metodyki, ale zwykle potrzebne są informacje dotyczące:

• składu produktu,

• zużytych surowców i materiałów,

• wielkości produkcji,

• energii i paliw,

• opakowań,

• transportu,

• odpadów,

• procesów technologicznych,

• danych od dostawców.

W praktyce najwięcej pracy wymaga zwykle połączenie informacji pochodzących z różnych działów: produkcji, zakupów, logistyki, księgowości, ochrony środowiska i działu technicznego.

GreenHelp pomaga ustalić, które dane są rzeczywiście potrzebne, skąd je pozyskać i w jakiej formie powinny zostać przygotowane. Dla bezpieczeństwa i komfortu naszych klientów podpisujemy zobowiązanie do zachowania poufności.

Czy trzeba obliczać PCF dla każdego produktu?

Niekoniecznie i nie zawsze.

Jeżeli firma ma szerokie portfolio, obliczenie śladu węglowego każdego produktu osobno może być niepotrzebne, kosztowne i organizacyjnie trudne.

W niektórych przypadkach możliwe jest połączenie podobnych wyrobów w grupy produktów i przygotowanie obliczeń dla wariantów reprezentatywnych. Takie podejście wymaga jednak sprawdzenia, czy produkty są wystarczająco zbliżone pod względem składu, procesu produkcji, zużycia energii, opakowania oraz innych elementów mających wpływ na wynik.

Często dobrym rozwiązaniem jest rozpoczęcie od:

• produktów kluczowych dla największych klientów,

• produktów objętych konkretnymi zapytaniami,

• produktów o najwyższej sprzedaży,

• wyrobów reprezentatywnych dla większej grupy,

• produktów kierowanych na rynki o wyższych wymaganiach,

• produktów, dla których PCF może wspierać sprzedaż lub udział w postępowaniu ofertowym.

Dopiero później można zdecydować, czy warto rozszerzać obliczenia na kolejne wyroby.

Zakres powinien wynikać z realnej potrzeby biznesowej, a nie z założenia, że trzeba policzyć wszystko.

Jeżeli nie wiesz, czy w Twojej firmie potrzebne są obliczenia dla pojedynczych produktów, czy możliwe jest ich połączenie w grupy, skontaktuj się z GreenHelp. Przeanalizujemy portfolio i pomożemy ustalić rozwiązanie zgodne z metodologią, a jednocześnie racjonalne pod względem kosztów i nakładu pracy.

Czy PCF jest tym samym co LCA?

Nie. LCA (Life Cycle Assessment), czyli ocena cyklu życia produktu, obejmuje szerszy zakres wpływu środowiskowego.

Może uwzględniać między innymi:

• wpływ na klimat,

• zużycie zasobów,

• zużycie wody,

• zakwaszenie,

• eutrofizację,

• inne kategorie środowiskowe.

PCF koncentruje się wyłącznie na emisjach gazów cieplarnianych.

Można więc powiedzieć, że ślad węglowy produktu jest węższą analizą niż pełne LCA.

Czy PCF jest tym samym co EPD?

Nie. EPD to deklaracja środowiskowa produktu podlegająca niezależnej weryfikacji. 

PCF jest jednym z elementów danych wykorzystywanych w EPD, ale sam raport PCF nie jest automatycznie deklaracją EPD.

Jeżeli klient potrzebuje wyniku emisji produktu, PCF jest w 100% wystarczający.

Jeżeli wymagana jest oficjalna deklaracja środowiskowa dla wyrobu budowlanego lub innego produktu, zakres projektu będzie szerszy.

Najczęstsze błędy przy obliczaniu PCF

W praktyce najczęściej spotykamy się z następującymi problemami:

• niejasno określona jednostka produktu,

• brak ustalonych granic analizy,

• mieszanie danych dotyczących różnych produktów,

• przypisywanie całego zużycia energii do jednego wyrobu,

• nieuwzględnienie ważnych surowców,

• zastosowanie danych, które nie odpowiadają rzeczywistemu materiałowi,

• brak danych dotyczących transportu,

• nieuwzględnienie strat produkcyjnych,

• niejasne zasady podziału emisji pomiędzy produkty,

• porównywanie wyników wykonanych według innych założeń.

Największe ryzyko nie polega na samym błędzie rachunkowym. Znacznie częściej problemem jest błędne określenie zakresu, danych wejściowych albo sposobu przypisania emisji do produktu.

Jak wygląda obliczanie PCF w GreenHelp?

Projekt rozpoczynamy od rozmowy o produkcie, procesie produkcji i celu wykonania obliczeń.

Następnie:

• określamy produkt i jednostkę, dla której zostanie obliczony wynik,

• ustalamy granice analizy,

• identyfikujemy najważniejsze źródła emisji,

• przygotowujemy listę potrzebnych danych,

• wspieramy klienta w zbieraniu informacji,

• weryfikujemy spójność i kompletność danych,

• wykonujemy obliczenia,

• przygotowujemy raport z opisem wyniku i przyjętych założeń.

W zakresie informacji znajdujących się u dostawców, pomagamy określić zakres zapytań i przeanalizować otrzymane odpowiedzi.

Celem nie jest wyłącznie podanie jednej liczby, ale przygotowanie wyniku, który jest zrozumiały, wiarygodny i możliwy do przedstawienia klientowi lub innemu odbiorcy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy PCF trzeba aktualizować?

Tak, jeżeli zmieniają się surowce, dostawcy, proces produkcji, źródła energii, transport albo inne istotne elementy wpływające na wynik.

Aktualizacja może być potrzebna również wtedy, gdy klient oczekuje wyniku dla konkretnego roku.

Na podstawie naszych doświadczeń rekomendujemy, aby PCF aktualizować nie rzadziej niż raz na 24 miesiące, nawet jeżeli produkt nie przeszedł istotnych zmian. W tym czasie zmieniają się wskaźniki emisyjności, dane dostawców, miks energetyczny, sposób transportu lub warunki prowadzenia procesu produkcyjnego. Sam produkt może pozostać podobny, ale jego rzeczywisty ślad węglowy już wygląda inaczej.

Czy można porównać PCF dwóch produktów?

Tak, ale tylko pod warunkiem, że obliczenia obejmują porównywalny zakres, jednostkę i założenia.

Czy PCF jest potrzebny małym firmom?

Tak, szczególnie jeżeli firma dostarcza produkty do dużych klientów, grup międzynarodowych albo uczestniczy w przetargach.

Wymagania dotyczące PCF coraz częściej przechodzą z dużych organizacji na ich dostawców.

Czy można obliczyć PCF dla całej grupy produktów?

W niektórych przypadkach tak, jeżeli produkty są podobne pod względem składu, procesu produkcyjnego i pozostałych parametrów wpływających na wynik.

Wymaga to jednak sprawdzenia, czy jeden model obliczeniowy rzeczywiście będzie reprezentatywny dla całej grupy.

Podsumowanie

Ślad węglowy produktu, czyli PCF, pokazuje emisję gazów cieplarnianych przypadającą na konkretny produkt lub jego jednostkę.

Może obejmować surowce, produkcję, energię, transport, opakowania, odpady, użytkowanie i koniec życia produktu - w zależności od ustalonego zakresu.

PCF jest szczególnie przydatny wtedy, gdy klient oczekuje danych o emisji produktu, firma uczestniczy w postępowaniu ofertowym, odpowiada na wymagania grupy zakupowej lub centrali, wspiera ocenę EcoVadis, porównuje warianty produktów, przygotowuje się do opracowania EPD, chce wykazać przewagę środowiskową swojego wyrobu albo przygotowuje dane do cyfrowego paszportu produktu (DPP).

Najważniejsze jest prawidłowe ustalenie granic analizy, zebranie właściwych danych i opisanie przyjętych założeń.

Jeżeli klient wymaga od Twojej firmy śladu węglowego produktu albo chcesz sprawdzić, jaki zakres obliczeń będzie potrzebny, skontaktuj się z GreenHelp. Pomożemy określić zakres projektu, zebrać niezbędne dane i przygotować rzetelny, przejrzysty raport PCF.

instrukcję dodawania nowego artykułu dla swojego klienta.

Zacznij liczyć

Ślad węglowy.

ZOSTWA SWÓJ KONTAKT - odezwiemy się